Najlepsze gry planszowe

Jak wybrać grę planszową

Na rynku znajdziesz naprawdę duży wybór gier planszowych i stolikowych dla dzieci i dorosłych. Niezależnie od tego, czy kupujesz grę dla siebie, czy na prezent, warto najpierw odpowiedzieć sobie na kilka pytań.

Pytania przed wyborem gry planszowej

Jeśli szukasz gry dla siebie, pewnie wiesz, czego chcesz. Przy prezencie sprawa się komplikuje, więc zacznij od tych pytań.

• 1)
  Dla kogo jest ta gra planszowa?
• 2)
  Ile osób będzie w nią grać najczęściej?
• 3)
  Jakiego poziomu trudności oczekujesz?
• 4)
  Ile czasu chcesz poświęcać na granie?
• 5)
  Jaki rodzaj gry będzie najlepszy?
• 6)
  Ile chcesz wydać na grę planszową?

Dla kogo jest ta gra planszowa?

Przede wszystkim ustal, komu chcesz grę podarować. Inną grę wybierzesz partnerowi na rocznicę, a inną dostaną znajomi na parapetówkę. Inne będą też preferencje przy grach dla dzieci.

Zastanów się, co daną osobę bawi. Dziewczynkę w przedszkolu ucieszą sympatyczne zwierzątka. Uczeń zafascynowany samochodami doceni grę wyścigową. Nastolatkom sprawi radość planszówka w klimacie fantasy albo science fiction. Dorośli częściej sięgają po strategie.

Przy wyborze gry dla większej liczby osób ważne jest, żeby temat zainteresował także pozostałych graczy. Po co komu gra dla sześciu osób, skoro chce w nią grać tylko jedna?

Liczy się też wiek obdarowanego. Z małym dzieckiem trudno zagrać w Monopoly, a nastolatka nie zabawi gra dla sześciolatków. Producenci podają na opakowaniu zalecany wiek graczy. To wskazówka, nie wyrocznia: bystre dziecko poradzi sobie i z trudniejszym tytułem. Zasada jest jednak prosta, im młodszy gracz, tym prostsze zasady.

Liczba graczy

Zastanów się też, ile osób realnie zbierzesz przy stole. Większość planszówek wymaga 2 do 6 graczy, ale trafisz i na takie, które startują dopiero od pięciu osób. Tylu graczy zbiera się już trudniej.

Często spotkasz też grę, która wymaga konkretnej liczby graczy. Na przykład w grę dla par nie zagrasz w większym gronie.

Ile osób potrzeba do gry, znajdziesz też na pudełku. Nie warto tego lekceważyć, bo w sprzedaży są tytuły przeznaczone wyłącznie dla par albo wyłącznie dla grup. Gry dla dwóch osób służą wspólnym wieczorom w parze albo pojedynkom. Gry grupowe są natomiast dla kilku osób tworzących zespół.

Trudność i czas rozgrywki

Duże znaczenie ma też czas rozgrywki, a idzie z nim w parze poziom trudności. Im prostsze zasady, tym krótsza rozgrywka. Większość gier rodzinnych i towarzyskich zajmuje około 30 do 40 minut. To dobry czas i dla początkujących, i dla ogranych graczy: zabawa zdąży się rozkręcić, a nikt jeszcze nie zerka na zegarek.

Trudniejsze gry strategiczne albo eposy RPG mogą natomiast zająć nawet kilka godzin. Dla początkujących to raczej za dużo, ale doświadczeni stratedzy i fani planszówek będą zachwyceni.

Pamiętaj też, że dzieci nie utrzymają uwagi przez godzinę. Dlatego producenci tworzą dla nich gry z prostymi zasadami i krótkim czasem rozgrywki.

Osobna kategoria to klasyki w rodzaju kart czy szachów. Zasady są wprawdzie proste, ale osiągnięcie mistrzostwa jest bardzo trudne.

Jak gra się w planszówki?

Każda gra ma własne zasady, więc przed pierwszą rozgrywką przeczytaj instrukcję. Kilka kroków powtarza się jednak niemal wszędzie.

1. 1)
   Przygotuj grę: rozpakuj pudełko, dokładnie przeczytaj zasady i przygotuj planszę, pionki, karty.
2. 2)
   Ustal graczy: większość gier ma określoną liczbę uczestników. Zdecydujcie, ile osób zagra.
3. 3)
   Ustal kolejność: część gier wymaga wyznaczenia kolejności, na przykład losowaniem albo rzutem kostką.
4. 4)
   Rozdziel role i zasoby: jeśli gra ma różne role albo zasoby, jak karty czy pieniądze, rozdzielcie je między graczy.
5. 5)
   Zagraj pierwszą turę: zgodnie z zasadami pierwszy gracz wykonuje swój ruch. Kolejni gracze robią to po nim.
6. 6)
   Graj dalej: gracze po kolei wykonują ruchy zgodnie z zasadami, aż gra się zakończy. Część gier ma wyznaczony koniec, inne trwają, dopóki nie zostaną spełnione określone warunki.
7. 7)
   Wyłoń zwycięzcę: po zakończeniu gry wyłania się zwycięzcę zgodnie z zasadami. Może o tym decydować liczba punktów, zebrane zasoby albo inne kryteria.
8. 8)
   Posprzątaj grę: po rozgrywce warto uporządkować elementy i odłożyć je na miejsce, żeby gra była gotowa na następny raz.

Element losowości

Element losowości jest w grach różny. Część gier opiera się wyłącznie na losowości, więc umiejętności gracza nie mają znaczenia. Tak działa Chińczyk: liczy się nie wiedza, tylko to, co wypadnie na kostce.

Przeciwieństwem są klasyczne gry, w których losowość jest całkowicie wykluczona, a wygrana zależy wyłącznie od wiedzy, doświadczenia i taktyki silniejszego gracza. Taką grą są na przykład szachy, gdzie liczą się wyłącznie własne umiejętności. Oba skrajne podejścia prowadzą jednak do frustracji graczy i do tego, że raczej do takiej gry nie wrócą.

Nowoczesne planszówki są jednak tak pomyślane, żeby zachować równowagę między losowością a wiedzą, logicznym myśleniem, refleksem czy umiejętnością taktyzowania. Najlepsze gry są wyważone i bawią większość graczy.

Interakcja w grach planszowych

Interakcja jest przy grach planszowych bardzo ważnym elementem. Część graczy nie lubi rozgrywki każdy na każdego. Innym natomiast trudno gra się w zespole.

Gry dzielą się według sposobu interakcji na następujące typy:

• 1)
  Gry rywalizacyjne: każdy gra sam za siebie, a zwycięzca jest tylko jeden. Przykładem jest Chińczyk.
• 2)
  Gry kooperacyjne: rozgrywka zespołowa, w której musicie współpracować i wspólnie pokonać samą grę. Przykładem są gry typu escape room.
• 3)
  Wszyscy przeciw jednemu: jeden gracz wciela się w rolę przeciwnika, a pozostali grają przeciwko niemu. Świetnym przykładem jest detektywistyczna gra Scotland Yard.
• 4)
  Gry drużynowe: drużyny walczą przeciwko sobie. Taką interakcję mają zwykle gry imprezowe jak Activity czy Alias.
• 5)
  Gry z ukrytymi zdrajcami: jeden lub kilku graczy wciela się w postać wrogą, ukrytą wśród pozostałych. Reszta musi odkryć, kto jest zdrajcą, i go pokonać.

Język

W sklepach stacjonarnych spotkasz zwykle grę w wersji przetłumaczonej na polski, ale uważaj przy zakupach w internecie. Może się bowiem zdarzyć, że gra nie została jeszcze przetłumaczona na polski. Sprzedawcy zwykle o tym informują, więc uważnie czytaj opis oferty.

Podział gier planszowych według typu

Gry planszowe dzielimy na kilka typów:

Klasyczne gry stolikowe

Klasyczne, nazywane też abstrakcyjnymi, gry stolikowe przeznaczone są dla 2 do 3 graczy. Przy tym typie jest tylko jedna możliwość interakcji, czyli że każdy gra sam za siebie. Nie grozi więc spisek graczy przeciwko jednemu z nich.

Także losowość jest przy klasycznych grach minimalna, a w części z nich całkowicie wykluczona. Gracze mogą na przebieg wpłynąć wyłącznie przemyślaną taktyką, przewidywaniem i logiką. Trzeba jednak znać zasady, a najlepiej mieć już trochę wprawy.

Klasyczne gry planszowe i stolikowe są bardzo uniwersalne i zwykle nie mają fabuły. Do klasyków zaliczamy tradycyjne gry chińskie, japońską grę Go, ale też szachy, warcaby, Chińczyka, Scrabble i inne.

Nowoczesne gry stolikowe

Nowoczesne gry stolikowe wywodzą się z Niemiec, ale z czasem rozeszły się po Europie. Najczęściej przewidziane są dla 2 do 6 graczy, a ich fabuła czerpie z wydarzeń historycznych albo ma własny temat i historię. Do nowoczesnych gier zaliczamy na przykład Grę o Tron, Monopoly, Osadników z Catanu, gry wydawnictwa Rebel i inne.

Nowoczesne planszówki mają bardzo dobrze wyważoną losowość, dzięki czemu wygrać może naprawdę każdy. Częstą zaletą jest też to, że gracze nie odpadają z rozgrywki i nikt nie czeka bezczynnie do końca partii.

Kolejna zaleta to motywacja także przy przegranej. Zwykle chodzi bowiem o grę zespołową, w której zbierasz punkty, budujesz albo handlujesz. Wygrywa ten, kto uzbiera najwięcej punktów, kupi najwięcej nieruchomości albo najwięcej postawi. Przegrana nie musi więc smakować gorzko.

W odróżnieniu od klasycznych planszówek nowoczesne gry mają różne możliwości interakcji. Gracze rozmawiają ze sobą, umawiają się, handlują i próbują na siebie wpływać. Przykładem jest Monopoly.

Kolekcjonerskie gry stolikowe

Osobnym obszarem są gry kolekcjonerskie. Zwykle chodzi o kolekcjonerskie kości albo karty do gry w klimacie fantasy, science fiction czy sportowym. Kolekcja zaczyna się od zakupu zestawu podstawowego, który stopniowo rozszerzasz. Najbardziej znanym przykładem jest Magic: The Gathering.