Najlepsze gramofony 2026

Jak wybrać gramofon

Gramofon już dawno przestał być reliktem przeszłości. Znów trafia do domów miłośników muzyki, którzy lubią słuchać jej w spokoju. Powody zakupu są różne. Jedni chcą wrócić do starych płyt winylowych, inni cenią niepowtarzalny klimat retro z charakterystycznymi trzaskami.

Niezależnie od tego, do której grupy należysz, ten poradnik jest dla Ciebie. Zebraliśmy w jednym miejscu najważniejsze informacje, dzięki którym dobrze wybierzesz. Nie masz ochoty czytać? Po prostu wybierz jeden z modeli z naszego rankingu. Jeśli chcesz wiedzieć więcej, przeczytaj poniższe wskazówki. Po lekturze zrozumiesz, jak działa gramofon.

Rodzaj gramofonu

Najważniejsze pytanie brzmi: ile pieniędzy chcesz przeznaczyć na nowy gramofon. W sklepach znajdziesz mnóstwo modeli, które różnią się ceną i wyposażeniem. Zastanów się przede wszystkim, czego właściwie oczekujesz. Od tego zależą budżet i wybór modelu.

Jeśli słuchasz płyt raz w miesiącu, raczej nie ma sensu wydawać dużych kwot. Przy regularnym i częstym słuchaniu droższy, lepszy gramofon będzie dobrą inwestycją. Co do zasady im więcej elektroniki mieści sam gramofon, tym większe ryzyko, że ucierpi jakość dźwięku. Wymagający melomani wolą więc kompletować zestaw z osobnych elementów, bo tak uzyskują najlepsze brzmienie.

Gramofony dzielimy na trzy kategorie. Najpierw ustal, która z nich odpowiada Twoim potrzebom, a dopiero potem wybierz konkretny model:

• 1)
  Gramofon z głośnikami: dla mniej wymagających słuchaczy
• 2)
  Zestaw hi-fi z gramofonem: dla bardziej wymagających słuchaczy
• 3)
  Gramofon DJ-ski: dla profesjonalistów

Gramofon z głośnikami

Wiele popularnych gramofonów ma wbudowane głośniki. To duża zaleta, bo nie musisz kupować osobnych kolumn ani wydawać dodatkowych pieniędzy. Nowoczesne modele mają często także radio FM, zegar, budzik oraz Bluetooth albo złącze USB, które ułatwia digitalizację płyt winylowych. Kupując gramofon z głośnikami, zwykle nie możesz liczyć na brzmienie z najwyższej półki. Takie modele polecamy raczej słuchaczom okazjonalnym, którzy chcą czasem posłuchać płyty i nie oczekują perfekcyjnie czystego dźwięku.

Zestaw hi-fi z gramofonem

Gramofony hi-fi są przeznaczone dla prawdziwych miłośników muzyki i wymagających słuchaczy. Takie urządzenia zapewniają czysty, szczegółowy dźwięk. Dzielą się na modele z samym wyjściem phono oraz takie, które mają wbudowany przedwzmacniacz i wyjście liniowe.

Zaletą dobrych gramofonów hi-fi jest staranne wykonanie i dźwięk wolny od zakłóceń wywołanych drganiami. Konstrukcja jest zwykle solidna i masywna, dzięki czemu obracający się talerz pracuje stabilnie. Producenci przykładają też dużą wagę do ramienia, bo każdy słabszy element może zniekształcać dźwięk.

Gramofon DJ-ski

Gramofony DJ-skie nie są typowym wyborem do domowego słuchania. Służą DJ-om i zaawansowanym użytkownikom, którzy scratchują, zatrzymują i miksują muzykę. Jeśli decydujesz się na gramofon DJ-ski, najpierw wybierz konkretny typ. Do wyboru masz wersję analogową albo z USB. Ta druga pozwala zdigitalizować muzykę z winyli i przenieść ją do komputera, choć tę funkcję często mają też tanie gramofony. Są również profesjonalne modele, które podłączysz bezpośrednio do cyfrowego miksera.

Przedwzmacniacz

Wyżej pojawiło się już pojęcie przedwzmacniacza, więc wyjaśnijmy je dokładniej. Przedwzmacniacz phono wzmacnia i koryguje sygnał z wkładki (korekcja RIAA), tak aby mógł go obsłużyć zwykły wzmacniacz. Bez przedwzmacniacza dźwięk byłby bardzo cichy i pozbawiony basów.

Proste przedwzmacniacze są niedrogie, a najdroższe modele kosztują fortunę. Wszystko zależy od tego, jakiej jakości dźwięku oczekujesz. Pod tym względem gramofony dzielą się na dwie grupy:

• 1)
  Gramofon z wbudowanym przedwzmacniaczem: nie musisz niczego dokupować
• 2)
  Gramofon bez przedwzmacniacza: trzeba dokupić osobny przedwzmacniacz albo użyć wzmacniacza z wejściem phono

Napęd

Zwróć też uwagę na rodzaj napędu. Chodzi po prostu o sposób, w jaki obraca się talerz gramofonu. Najpopularniejsze są dwa rozwiązania:

Napęd paskowy

Silnik obraca talerz za pośrednictwem gumowego paska. Gramofony z napędem paskowym należą do najpopularniejszych. Wielu audiofilów ceni je za lepsze tłumienie drgań silnika. To także tańsze rozwiązanie, choć nie bez wad. Największą z nich są niewielkie wahania prędkości obrotowej. Pasek z czasem się rozciąga i może pęknąć, a wtedy trzeba go wymienić.

Napęd bezpośredni

Droższą, ale pod wieloma względami lepszą opcją jest napęd bezpośredni (direct drive). Wirnik silnika jest osadzony na osi talerza, a elektroniczna regulacja, często ze stabilizacją kwarcową, zapobiega wahaniom obrotów. Zaletą napędu bezpośredniego jest precyzyjna kontrola prędkości. Odchylenia są minimalne, a talerz szybko się rozpędza, dlatego taki napęd wybierają DJ-e.

Gramofon laserowy

Gramofony laserowe są bardzo drogie i nie powstały z myślą o zwykłych użytkownikach, ale warto wiedzieć, czym się wyróżniają. Wykorzystuje się je głównie w archiwach i rozgłośniach radiowych do digitalizacji i odtwarzania nagrań z płyt. Laser odczytuje rowek bezdotykowo, więc winyl się nie ściera. Potrzebna jest jednak czysta i nieuszkodzona płyta, bo laser odczytuje także kurz i rysy.

Prędkość obrotowa i format płyt winylowych

Ten parametr zwykle nie wymaga szczególnej uwagi. Większość gramofonów obsługuje 33⅓ i 45 obrotów na minutę, czyli standardowe prędkości współczesnych płyt.

Niektóre modele obsługują też 78 obr./min. Taką prędkość mają bardzo stare płyty szelakowe, których produkcję w większości krajów zakończono na przełomie lat 50. i 60. Ile muzyki zmieści się na płycie, zależy od prędkości i średnicy. W tabeli poniżej znajdziesz orientacyjny czas odtwarzania jednej strony.

Rodzaje płyt gramofonowych

Płyty możemy podzielić na dwa rodzaje: płyty normalnorowkowe i mikrorowkowe. Pierwszych nie produkuje się od lat 60., drugie powstają do dziś. Płytę mikrorowkową opracowano po II wojnie światowej. Wykonuje się ją głównie z PVC. Materiał ten ma drobniejszą strukturę niż używany wcześniej szelak, co pozwoliło zwęzić rowek i ograniczyć szumy. Jednocześnie obniżono prędkość obrotową, co wydłużyło czas odtwarzania.

Rodzaje płyt mikrorowkowych

Oto najważniejsze rodzaje płyt mikrorowkowych.

Ramię gramofonu

Ramię to jeden z kluczowych elementów gramofonu. Wyróżniamy dwa rodzaje: proste i wygięte. Czym się różnią?

• 1)
  Proste ramię: ma mniej skomplikowaną budowę i dobrze trzyma się rowka. Część słuchaczy uważa jednak, że ramię wygięte gra nieco lepiej.
• 2)
  Wygięte ramię: wygięcie ułatwia ustawienie właściwego kąta wkładki względem rowka. Dzięki temu igła jest precyzyjniej prowadzona, co może przekładać się na lepszą jakość dźwięku. Na porysowanych płytach igła łatwiej jednak przeskakuje. Do tej grupy należą m.in. ramiona w kształcie litery S.

Wkładki i igły

Omówiliśmy rodzaje gramofonów, przedwzmacniacze, napęd, prędkość obrotową i ramiona. Pora na ostatni kluczowy element, czyli wkładkę. Znajdziesz ją na końcu ramienia. Ma duży wpływ na jakość dźwięku. Jeśli zależy Ci na jak najlepszym brzmieniu, poświęć wyborowi wkładki sporo uwagi. Przy zakupie ważne jest, aby masa wkładki i siła nacisku pasowały do danego ramienia gramofonu. Wkładki dzielą się na dwa rodzaje:

Wkładka piezoelektryczna

Ta tańsza wkładka trafia najczęściej do budżetowych gramofonów. Jej wadą jest słabsze brzmienie, wynikające z węższego pasma przenoszenia, od około 50 do 10 000 Hz. Wkładka tego typu mocniej naciska na płytę, przez co szybciej zużywa rowki. Czasem jest na stałe połączona z ramieniem, co utrudnia wymianę na lepszą wkładkę. Nazywa się ją też wkładką ceramiczną lub krystaliczną.

Wkładka elektromagnetyczna

Nieco droższy wariant, który zapewnia wyższą jakość dźwięku. Pasmo przenoszenia wynosi mniej więcej od 20 do 20 000 Hz, a czasem więcej. To zakres porównywalny z płytą CD. Najpopularniejsza jest wersja z ruchomym magnesem (MM). Rzadziej stosuje się wkładki z ruchomą cewką (MC). Ich możliwości docenią przede wszystkim audiofile z wysokiej klasy zestawem hi-fi. Takie wkładki wymagają przedwzmacniacza obsługującego MC.

Wkładka zamienia drgania igły na sygnał elektryczny, który trafia do przedwzmacniacza. Dobra igła oszczędza rowki płyty, więc jeśli zamierzasz często słuchać winyli, warto od razu w nią zainwestować.

Przydatne funkcje

Nowoczesne gramofony nie tylko odtwarzają płyty winylowe, ale oferują też dodatkowe funkcje. Czy Ci się przydadzą, zależy od Twoich potrzeb. Oto najczęstsze z nich:

Bardziej zaawansowane modele oferują też na przykład regulację antyskatingu, podnośnik ramienia czy elektroniczną zmianę prędkości obrotowej.

Sterowanie gramofonem

Gramofony mogą działać w kilku trybach. Zależy to od wyposażenia danego modelu, a więc zwykle także od ceny.

• 1)
  Sterowanie ręczne: wszystko robisz samodzielnie, od opuszczenia ramienia na płytę po jego podniesienie. Gdy płyta się skończy, gramofon się nie wyłącza, a talerz kręci się dalej. Ten tryb spotkasz głównie w gramofonach hi-fi dla wymagających słuchaczy, którym zależy na jakości dźwięku. Wybierają go też DJ-e i studia nagraniowe.
• 2)
  Sterowanie półautomatyczne: gdy płyta dobiegnie końca, gramofon unosi ramię albo się wyłącza. Dzięki temu igła niepotrzebnie nie ociera się o płytę w ostatnim rowku. Na początku musisz jednak samodzielnie opuścić ramię na płytę.
• 3)
  Sterowanie automatyczne: najwygodniejsza opcja. Wystarczy nacisnąć przycisk, a gramofon zrobi resztę. Niektóre modele po zakończeniu płyty mogą odtworzyć ją ponownie od początku. Zdarzają się nawet konstrukcje ze zmieniarką na kilka płyt.

Ustawienie gramofonu

Teraz podpowiemy, jak prawidłowo ustawić gramofon. Od razu zaznaczamy, że ta instrukcja nie dotyczy każdego modelu. Tańsze gramofony zwykle ustawia już producent i często nie mają żadnych elementów regulacji.

Masz droższy model? Czytaj dalej. Prawidłowe ustawienie gramofonu nie zawsze jest proste, dlatego przejdźmy przez nie krok po kroku:

1. Poziomowanie

Aby gramofon grał prawidłowo, musi stać idealnie poziomo. Postaw go na równej powierzchni, najlepiej na stabilnej szafce lub stole. Poziom sprawdzisz zwykłą poziomicą, najlepiej położoną na talerzu. Dopóki gramofon nie jest wypoziomowany, nie przechodź do kolejnych kroków.

2. Podłączenie

Gdy gramofon stoi już stabilnie i poziomo, podłącz wszystkie przewody. Poprowadź je starannie i ukryj, żeby nie psuły wyglądu całości.

3. Regulacja ramienia i kąta odczytu

Droższe zestawy zwykle pozwalają precyzyjnie wyregulować ramię. Procedurę znajdziesz w instrukcji, przeczytaj ją uważnie i działaj bez pośpiechu. Tak samo podejdź do regulacji wysokości ramienia (VTA), od której zależy kąt odczytu.

4. Ustawienie wkładki

Jak już wspomnieliśmy, dobra wkładka ma kluczowe znaczenie dla brzmienia. Równie ważny jest jej montaż. Widziana od przodu wkładka powinna stać prostopadle do płyty. Pomoże w tym zwykłe lusterko położone na talerzu. Nie uruchamiaj gramofonu „na ślepo”, bo możesz uszkodzić płytę.

5. Ustawienie siły nacisku

Siła, z jaką igła naciska na płytę, jest bardzo ważna. Ustaw ją dokładnie według zaleceń producenta wkładki. To nic trudnego: po montażu stopniowo regulujesz przeciwwagę, aż uzyskasz zalecany nacisk. Antyskating ustawia się zwykle na podobną wartość. Źle dobrany nacisk przyspiesza zużycie płyty i samej igły.

Jak dbać o gramofon

Konserwacja gramofonu nie jest skomplikowana. Ta część poradnika będzie więc krótka. Jak każde urządzenie mechaniczne, gramofon od czasu do czasu wymaga przeglądu. Podstawowe czynności wykonasz samodzielnie, bo konstrukcja gramofonu jest zwykle prosta. Drogi sprzęt lepiej jednak powierzyć wyspecjalizowanemu serwisowi.

Najważniejsze jest regularne czyszczenie obudowy. Nie pozwól, żeby osiadał na niej kurz, a jeśli dostanie się w okolice talerza, ostrożnie go zetrzyj. Łożysko talerza i inne ruchome części smaruj zgodnie z zaleceniami producenta. W modelach z napędem paskowym regularnie sprawdzaj też stan paska.

Jak dbać o płyty winylowe

Poza właściwym przechowywaniem na długą żywotność płyt winylowych wpływa też regularna pielęgnacja. Najprostszy sposób, by utrzymać powierzchnię płyt w czystości, to szczotka z włókna węglowego. Są też szczotki z zamszem, ale zwykle kosztują więcej. Na zaniedbanych płytach podczas odtwarzania pojawiają się trzaski i szumy.

Jak czyścić płytę

Oto krótka instrukcja prawidłowego czyszczenia. Czyść płytę powolnymi, okrężnymi ruchami zgodnie z przebiegiem rowków, najlepiej całą długością szczotki. Jeśli nie masz pod ręką specjalnej szczotki, możesz użyć gąbki lekko zwilżonej wodą destylowaną.

Podczas czyszczenia staraj się nie dotykać powierzchni płyty. Palce zostawiają tłuszcz, który razem z brudem osadza się w rowkach. Trzymaj płytę za krawędzie i etykietę albo załóż bawełniane rękawiczki. Po wyczyszczeniu od razu włóż płytę z powrotem do koperty.