Najlepsza gotu kola 2026

Czym jest gotu kola i jak może działać

Choć w Polsce nie jest szczególnie znana, stosuje się ją od wieków w tradycyjnej medycynie chińskiej, ajurwedzie i medycynie afrykańskiej. Czym właściwie jest gotu kola i w czym może pomóc?

To roślina z rodziny selerowatych, nazywana też centellą, a jej polska nazwa to wąkrotka azjatycka. Jest to wieloletnia płożąca się roślina terenów podmokłych, która rozrasta się za pomocą rozłogów i zwykle nie przekracza kilkunastu centymetrów wysokości. Jej okrągławe liście zawierają wiele cennych związków, przede wszystkim triterpeny (azjatykozyd, madekasozyd, kwas azjatykowy i kwas madekasowy), a także flawonoidy, niewielkie ilości witamin z grupy B i witaminy C oraz składniki mineralne, takie jak magnez, wapń i potas.

Jak może działać gotu kola

Dawne kultury tłumaczyły jej działanie na różne sposoby. Stosowano ją wspomagająco przy pracy umysłowej, w stanach napięcia i jako środek na długowieczność. Badania naukowe pojawiły się dopiero w ostatnich dekadach. Większość z nich to badania laboratoryjne lub niewielkie badania z udziałem ludzi, dlatego wnioski są ostrożne. Dla ziół w UE nie ma też zatwierdzonych oświadczeń zdrowotnych.

Układ nerwowy

Najwięcej uwagi badacze poświęcają wpływowi wąkrotki na układ nerwowy. Dlatego podobnie jak miłorząb japoński dodaje się ją do wielu suplementów na pamięć i koncentrację. Badania laboratoryjne sugerują, że może ograniczać stres oksydacyjny i chronić komórki nerwowe. Nie oznacza to jednak, że zapobiega chorobom, bo takie wnioski wymagają badań klinicznych. Tradycyjnie stosuje się ją także jako wsparcie pamięci i funkcji poznawczych, dlatego sięgają po nią m.in. studenci.

Skóra

Wąkrotka azjatycka jest popularnym składnikiem kosmetyków, a ze względu na działanie na skórę stosowano ją już w starożytności. Stosowanie zewnętrzne preparatów z wąkrotką może przynieść kilka korzyści.

• 1)
  lepsze nawilżenie skóry,
• 2)
  wsparcie gojenia drobnych ran, bo badania sugerują, że pobudza syntezę kolagenu,
• 3)
  większą jędrność skóry,
• 4)
  mniej widoczne rozstępy i mniejsze ryzyko powstawania nowych.

Trzeba jednak pamiętać, że te efekty dotyczą stosowania na skórę, a nie przyjmowania tabletek.

Układ krążenia

Niektóre badania sugerują, że regularne przyjmowanie ekstraktu z wąkrotki może wspierać elastyczność naczyń żylnych i krążenie w nogach. Dzięki temu może łagodzić uczucie ciężkich nóg i obrzęki. Wyniki pochodzą jednak z niewielkich badań i wymagają potwierdzenia.

Sen i samopoczucie

Gotu kola jest też badana pod kątem wpływu na nastrój. W jednym z niewielkich badań 60-dniowe przyjmowanie ekstraktu wiązało się ze zmniejszeniem odczuwanego stresu i niepokoju u uczestników z zaburzeniami lękowymi. To jednak pojedyncze badania, a suplement nie zastępuje leczenia. Tradycyjnie wiąże się ją także z lepszym snem, ale dowodów naukowych na ten temat jest niewiele.

Inne właściwości

Badania laboratoryjne wskazują też na kilka innych możliwych właściwości wąkrotki.

• 1)
  działanie przeciwbakteryjne i przeciwgrzybicze,
• 2)
  możliwe wsparcie odporności,
• 3)
  możliwy wpływ na trawienie,
• 4)
  możliwy wpływ na mikroflorę jelitową.

Możliwe skutki uboczne i bezpieczeństwo

Gotu kola jest zwykle dobrze tolerowana, ale u niektórych osób może wywołać ból głowy, senność lub dolegliwości żołądkowe. Dlatego warto zacząć od mniejszej dawki. Opisano też rzadkie przypadki uszkodzenia wątroby po przyjmowaniu preparatów z wąkrotką. Suplementy zawierają sproszkowane ziele albo standaryzowany ekstrakt, którego dawki w badaniach wynosiły zwykle od kilkudziesięciu do kilkuset miligramów dziennie, natomiast górna granica przy przyjmowaniu doustnym suszonego ziela w tabletkach lub kapsułkach wynosi według niektórych źródeł 4 g dziennie. Najważniejsza jest jednak dawka podana przez producenta na opakowaniu.

Gotu koli nie przyjmuje się bez przerwy. Często zaleca się stosowanie najwyżej przez 6 tygodni, a potem co najmniej 2 tygodnie przerwy. Wąkrotki nie powinny stosować kobiety w ciąży ani karmiące piersią, a także osoby z chorobami wątroby. Jeśli przyjmujesz leki (np. uspokajające, nasenne albo obciążające wątrobę) lub chorujesz przewlekle, skonsultuj się z lekarzem. Bez porady lekarza nie podawaj suplementu dzieciom.